Na een overlijden: eerste stappen rond de nalatenschap
Wat er na een overlijden op je afkomt rond de erfenis, welke keuzes erfgenamen hebben en wanneer je een notaris inschakelt.
Veel tegelijk
Na het overlijden van een dierbare komt er veel op je af. Naast het verdriet en de uitvaart moeten er ook praktische en juridische zaken worden geregeld. Een daarvan is de nalatenschap: alles wat iemand achterlaat aan bezittingen en schulden. In dit artikel lees je welke stappen er meestal zijn en wanneer een notaris kan helpen. Het is algemene informatie. Neem geen grote beslissingen voordat je je goed hebt laten informeren.
Is er een testament?
Een van de eerste vragen is of er een testament is. Een notaris kan dat navragen bij het Centraal Testamentenregister. Is er een testament, dan staat daarin wie de erfgenamen zijn en of er een executeur is benoemd. Is er geen testament, dan bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn.
Wie zijn de erfgenamen?
Erfgenamen erven niet alleen bezittingen, maar in principe ook schulden. Daarom is het belangrijk om goed te weten wie de erfgenamen zijn en wat er in de nalatenschap zit. Een notaris kan dat uitzoeken en vastleggen in een verklaring van erfrecht. Banken en andere instellingen vragen vaak om zo'n verklaring voordat ze rekeningen vrijgeven.
Aanvaarden of verwerpen
Erfgenamen moeten kiezen hoe ze met de erfenis omgaan. Er zijn grofweg drie mogelijkheden:
| Keuze | In het kort |
|---|---|
| Zuiver aanvaarden | Je neemt de erfenis aan, met bezittingen en schulden |
| Beneficiair aanvaarden | Je neemt de erfenis aan onder voorwaarden, zodat je in principe niet met eigen geld voor schulden opdraait |
| Verwerpen | Je wordt geen erfgenaam |
Let op: sommige handelingen kunnen worden gezien als zuiver aanvaarden, bijvoorbeeld spullen verkopen of schulden betalen uit de nalatenschap. Laat je daarom informeren door een notaris voordat je zulke stappen zet. Een notaris kan de gevolgen van elke keuze voor jouw situatie uitleggen.
De executeur
Als er een executeur is benoemd, regelt die de afwikkeling. Dat kan een familielid zijn, maar ook een notaris of andere professional. De executeur beheert de nalatenschap, betaalt schulden en zorgt voor aangiftes. Is er geen executeur, dan doen de erfgenamen dat samen.
Wat kan de notaris doen?
- Navragen of er een testament is.
- Een verklaring van erfrecht opstellen.
- Helpen bij het in kaart brengen van bezittingen en schulden.
- Uitleg geven over aanvaarden en verwerpen.
- Helpen bij de verdeling, eventueel met een akte van verdeling.
- De woning overschrijven naar de erfgenamen of een koper.
Erfbelasting
Over een erfenis kan erfbelasting verschuldigd zijn. Hoe dat zit, hangt af van de situatie. Kijk voor de actuele regels en termijnen op de website van de Belastingdienst en laat je zo nodig helpen door de notaris of een fiscalist.
Neem de tijd
Je hoeft niet alles in één week te regelen. Schrijf op wat er moet gebeuren en wat al gedaan is. Vraag hulp aan familie, vrienden of een professional. Bewaar alle post en documenten op één plek.
Voorbereiden
Ga je naar de notaris, neem dan een geldig identiteitsbewijs, de akte van overlijden of een uittreksel en bekende informatie over bezittingen en schulden mee. De afspraakvoorbereiding heeft een checklist voor een nalatenschap. Een notaris met ervaring in nalatenschappen vind je op de kaart. Lees ook testament en levenstestament.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen juridisch of fiscaal advies. Wat in jouw situatie verstandig is, bespreek je met een notaris. Actuele regels en bedragen vind je bij officiële bronnen zoals de Rijksoverheid en de Belastingdienst.